Vervanging van dierproeven

Vervanging van dierproeven

Voor de mens is een goede gezondheid misschien wel het belangrijkste dat er is. Daarom vindt Proefdiervrij dat onderzoek naar levensbedreigende ziektes en ander onderzoek dat de kwaliteit van ons leven kan verbeteren moet doorgaan. Maar niet ten koste van honderdduizenden pijNgevoelige dieren. Bovendien dieren worden niet alleen gebruikt voor het testen van medicijnen, maar ook voor schoonmaakmiddelen en diervoer bijvoorbeeld. Er bestaan al veel succesvolle alternatieven voor dierproeven. Denk aan huidirritatietesten op kunstmatig gekweekte menselijke huid. Of giftigheidstesten in een nagebootst maaGdarmkanaal van glas. Helaas worden deze alternatieven nog veel te weinig gebruikt. En als dierproeven nog niet vervangen kunnen worden, moet er hard aan alternatieven gewerkt worden. Vindt Proefdiervrij. Hieronder een overzicht van alternatieven die al gerealiseerd zijn, het is slechts een impressie. Er zijn er veel meer.

ALTERNATIEVEN IN HET ONDERWIJS

Overleden huisdieren voor de wetenschap

Aan de Tufts University of Veterinary Medicine is 10 jaar geleden een donatieprogramma gestart. De lichamen van overleden huisdieren worden aan de universiteit gedoneerd, waarna ze worden gebalsemd en voor jaren gebruikt kunnen worden om de anatomie van het dier op te bestuderen. Deze zogenaamde “ethisch verkregen” kadavers bieden studenten de mogelijkheid om zonder gewetensbezwaren te kunnen studeren.

Bron: InterNICHE conferentie 2005 in Oslo

Bloedsomloop nabootsen in dode dieren

Dode dieren kunnen ook heel goed worden gebruikt voor een eerste oefening in snij-vaardigheden. Het enige nadeel hierbij is dat het niet te zien is of per ongeluk een ader wordt geraakt bij het oefenen van een operatie. Bij een levend dier ontstaat namelijk een bloeding. Emad Aboud, neurochirurg uit Syrië, vond een oplossing. Hij ontwikkelde een methode om nepbloed door het lichaam te pompen. Zo werd dit alternatief écht levensecht. Dit veel belovende alternatief heeft nu al vele honderden levende dieren, waaronder ratten en konijnen, gered van een akelig einde.

Bron: InterNICHE conferentie 2005 in Oslo

Leren van profesionals

Daniel Smeak van de Department of Small Animal Surgery, The Ohio State University College of Veterinty Medicine, OH, USA, legde uit hoe al in het begin van de studie eenvoudig alternatieven kunnen worden gebruikt, door bijvoorbeeld het hechten te oefenen op een simpel hechtkussen. Het uiteindelijke uitvoeren van operaties kan plaatsvinden onder supervisie van een gediplomeerde dierenarts. Het mooie hiervan is dat dit operaties betreft waar dieren worden geholpen. Zo hoeven er geen gezonde ‘proefkonijnen’ te worden geofferd.

Bron: InterNICHE conferentie 2005 in Oslo

ALTERNATIEVEN IN VACCINPRODUCTIE

Apen nieren

De klassieke manier voor polio vaccin produktie is het groeien van het polio virus in culturen van apennier cellen. In de jaren vijftig/zestig gebeurde dit door het groeien op primaire apenniercellen. Nieren worden uit de aap gehaald, cellen worden geisoleerd en in kweek gebracht waarna het virus in de cellen groeit. Destijds waren enorme aantallen apen nodig, die werden geimporteerd en min of meer direct gebruikt. Aantallen lagen in de 4000 op jaarbasis, mogelijk voor zowel produktie als controle. Sinds die tijd is, door de introductie van diverse nieuwe benaderingen, het aantal sterk gedaald. De apenniercellen werden doorgekweekt waardoor je uit een nier uiteindelijk veel meer cellen kreeg, de apen werden zelf gefokt hetgeen gezondere dieren gaf, etc. Dat bracht het aantal apen terug tot circa 20 per jaar, en afhankelijk van de vraag naar poliovaccin nog verder. Sinds geruime tijd heeft men gewerkt aan de ontwikkeling van een vaccin dat geproduceerd wordt in cellijnen, in dit geval de Vero cel. Dit is een tumorcel die zich continue kan blijven delen.

ALTERNATIEVEN IN DE MEDISCHE WETENSCHAP

Zwangerschapstesten

Hoe toon je een zwangerschap in een vroeg stadium aan? Van het begin af aan waren er verschillende methoden, allemaal gebaseerd op de reactie van een proefdier. De Friedmantest maakte gebruik van konijnen. Een konijn dat geïnjecteerd wordt met de urine van een zwangere vrouw krijgt rode en opgezwollen eierstokken en sterft daar uiteindelijk aan. De test geeft pas een uitslag na vier weken zwangerschap. Een variant was de Ascheim-Zondektest, waarvoor onvolwassen muizen werden gebruikt. Als de eierstokken van de muis zich na de injectie opeens snel ontwikkelden en er een ovulatie op gang kwam, betekende dat zwangerschap. De snelste en meest exacte test was die van Lancelot Hogben, zoöloog aan de Universiteit van Kaapstad, die de Zuidafrikaanse klauwpad ontdekte als proefdier voor endocrinologisch onderzoek. Het vrouwtje bleek ook erg geschikt voor een zwangerschapstest: enkele uren na injectie legde het eieren. De Hogbentest werd al snel populair, al was het alleen maar vanwege de snelheid waarmee je een uitslag kreeg. De term kikkerproef was jarenlang synoniem met zwangerschapstest. Door gebruik te maken van de eigenschap van kikkers om bij hormonale veranderingen van kleur te veranderen, werd de test nog efficiënter en goedkoper. Zo ging het: bij een gewone groene kikker werd de hypofyse verwijderd, waardoor het beest een geelwitte kleur kreeg. Een inspuiting met urine van een zwangere vrouw bracht de groene kleur terug. Zo kon de Leidse huisarts J.H. Pleiter in de jaren vijftig en zestig ’s ochtends een flesje urine insturen naar het instituut Rana (Latijn voor kikker), waarop hij dezelfde middag telefonisch de uitslag kreeg. Het kon vanaf zes weken na de conceptie en het kostte tien gulden, herinnert Pleiter zich. Inmiddels worden de kikkers weer ongemoeid gelaten, maar helemaal zonder dieren gaat het niet. Moderne zwangerschapstests draaien nog altijd om het aantonen van hCG in de urine van de vrouw. Dat gaat met specifieke antistoffen tegen hCG, gewonnen uit konijnenbloed. Met een moleculair trucje wordt de activiteit van de antistoffen zichtbaar gemaakt. De zwangerschapstest is zo eenvoudig geworden dat een vrouw het gewoon zelf kan doen. Predictor was in 1971 de eerste, maar er zijn er nu veel meer. Je hoeft niet meer te wachten tot zes weken na de conceptie en dus doen sommige vrouwen het bijna elke maand. Net zolang tot het staafje van kleur verschiet.

Bron: Cicero dec 2002 (Blad van LUMC)

Nepoogvocht

Met nepoogvocht kunnen onderzoekers in een reageerbuisje zien of een stof irriterend is voor het menselijk oog.

Bron: Natuurwetenschap en techniek, sept 2005 p 24

FSH testen zonder proefdieren

In Trends (maart 2006), het personeelsblad van Organon stond het volgende bericht:

“Medewerkers van Organon hebben een methode ontwikkeld waarmee de activiteit van de grondstof voor Puregon/Follistim kan worden vastgesteld zonder gebruik te maken van proefdieren. Deze ‘in-vitro assay’ werd ruim een jaar geleden door de Amerikaanse gezondheidsautoriteit FDA geodgekeurd en mag sindsdien bij de vrijgifte van rec-FSH, de grondstof van Puregon worden toegepast. Jaarlijks zijn hiermee ongeveen 10.000 proefdieren minder nodig.” Wat staat hier eigenlijk? Het genoemde geneesmiddel wordt gebruikt bij onvruchtbaarheid. De werkzaamheid ervan werd vroeger getest op jonge vrouwtjes ratten. En nu doen ze dat in een reageerbuisje, scheelt mooi 10.000 ratjes per jaar.

Bron: Trends jrg 4, no 3 (maart 2006)