|
Proefdieren Welke dieren worden waarvoor gebruikt?
Proefdier Vrij · Wet op de dierproeven · Proefdieren Welke dieren worden waarvoor gebruikt? · Practica dierproeven · Vervanging van dierproeven · InterNICHE
|
|
Proefdieren Welke dieren worden waarvoor gebruikt?
Proefdier Vrij · Wet op de dierproeven · Proefdieren Welke dieren worden waarvoor gebruikt? · Practica dierproeven · Vervanging van dierproeven · InterNICHE
|
Proefdieren : Welke dieren worden waarvoor gebruikt?
Wat voor dieren zijn proefdieren?
Er zijn niet alleen duizenden verschillende proeven, er worden ook heel veel verschillende diersoorten in proeven gebruikt. In de onderstaande tabel is te zien dat het niet alleen muizen en ratten zijn die in een dierproef gebruikt worden maar ook bijvoorbeeld apen, honden en paarden. Naast deze zogenaamde gewervelde dieren worden er ook ongewervelde dieren in het onderzoek gebruikt. Het gaat hierbij om insecten zoals fruitvliegjes en sprinkhanen maar ook om andere dieren zoals mosselen en inktvissen. Omdat deze dieren niet, zoals de gewervelden, bij de wet beschermt zijn worden ze niet geregistreerd. We weten dus ook niet exact hoeveel ongewervelde dieren er in proeven gebruikt worden.
Welke dieren worden waarvoor gebruikt?
Muizen
Muizen zijn al jaren de meest gebruikte proefdieren.
Aantal: 286.342
Percentage van totaal: 46,7 %
Doel van de proef:
Er werden 31.335 muizen gebruikt voor de ontwikkeling en productie van vaccins en sera voor mensen, 45.833 voor de ontwikkeling en productie van geneesmiddelen voor mensen, voor de ontwikkeling en productie van medische hulpmiddelen of toepassingen voor mensen en 43 voor andere ijkingen.
Er werden 19.814 muizen gebruikt bij de ontwikkeling en productie van sera en vaccins voor dieren, 8 voor de ontwikkeling en productie van medische hulpmiddelen en toepassingen voor dieren en 30 voor andere ijkingen.
Om ziekten bij mensen te kunnen herkennen en opsporen werden 6 muizen gebruikt, om ziekten bij dieren op te kunnen herkennen en opsporen 8.698.
Voor onderzoek naar de schadelijkheid van stoffen voor de industrie werden 2382 muizen gebruikt, voor toevoegingen in voedsel voor mensen 350 en voor andere stoffen 1.753.
In het onderwijs werden 3.693 muizen gebruikt.
Voor het onderzoek naar kanker bij mensen werden 51.856 muizen gebruikt. Onderzoek naar hart- en vaatziekten bij mensen 17.182. Voor onderzoek naar geestesziekten of ziekten aan het zenuwstelsel bij mensen werden 18.330 muizen gebruikt. Er werden daarnaast nog 41.513 muizen gebruikt voor het onderzoek naar andere ziekten en lichamelijke kenmerken bij mensen. Om het gedrag van dieren te bestuderen werden 2.434 muizen gebruikt. En voor het onderzoek naar ziekten bij dieren 36. Tot slot werden er nog 39.171 muizen gebruikt voor het oplossen van andere wetenschappelijke vragen.
Ratten
Aantal: 136.961
Percentage van totaal: 22,4 %
Doel van de proef:
Er werden 4934 ratten gebruikt voor de ontwikkeling en productie van vaccins en sera voor mensen, 66.354 voor de ontwikkeling en productie van geneesmiddelen voor mensen en 1.405 voor de ontwikkeling en productie van medische hulpmiddelen of toepassingen voor mensen.
Er werden 89 ratten gebruikt bij de ontwikkeling en productie van sera en vaccins voor dieren, 2.690 voor de ontwikkeling en productie van geneesmiddelen voor dieren en 60 voor de ontwikkeling en productie van medische hulpmiddelen en toepassingen voor dieren.
Voor onderzoek naar de schadelijkheid van stoffen in de landbouw werden 5.598 ratten gebruikt, voor stoffen in de industrie 8.395, voor toevoegingen in voedsel voor mensen 1.608, voor toevoegingen in voedsel voor dieren 479 en voor andere stoffen 999.
In het onderwijs werden 4556 ratten gebruikt.
Voor het onderzoek naar kanker bij mensen werden 2.963 ratten gebruikt. Onderzoek naar hart-en vaatziekten bij mensen 5.547. Voor onderzoek naar geestesziekten of ziekten aan het zenuwstelsel bij mensen werden 9.391 ratten gebruikt. Er werden daarnaast nog 9.346 ratten gebruikt voor het onderzoek naar andere ziekten en lichamelijke kenmerken bij mensen. Om het gedrag van dieren te bestuderen werden 1.041 ratten gebruikt. En voor het onderzoek naar ziekten bij dieren 36. Tot slot werden er nog 11.347 ratten gebruikt voor het oplossen van andere wetenschappelijke vragen.
Kippen
Aantal: 103.913
Percentage van totaal: 17,0%
Doel van de proef:
Voor de productie van sera en vaccins voor mensen werden 10 kippen gebruikt, voor de productie en ontwikkeling van geneesmiddelen 710 en voor de ontwikkeling van medische toepassingen en hulpmiddelen 34. Voor de ontwikkeling en productie van sera en vaccins voor dieren werden 74.879 kippen gebruikt. Voor de ontwikkeling van geneesmiddelen voor dieren 975 en voor de productie van medische hulpmiddelen en toepassingen voor dieren 380.
Er werden 1.734 kippen gebruikt in het onderzoek naar de schadelijkheid van stoffen in de landbouw, 58 voor toevoeging aan voedsel voor menselijke consumptie en 576 voor onderzoek naar de schadelijkheid van toevoegingen in voedsel van dieren.
In het onderwijs werden 426 kippen gebruikt.
Voor onderzoek naar ziekten bij mensen werden 63 kippen gebruikt, bij het onderzoek naar ziekten bij dieren 6.172. Om het gedrag van dieren te bestuderen werden 1.464 kippen gebruikt. Tot slot werden er ook nog 16.432 kippen gebruikt voor het oplossen van een andere wetenschappelijke vraag.
Vissen
Aantal: 17.186
Percentage van totaal: 2,8%
Doel van de proef:
Er werden 108 vissen gebruikt voor de ontwikkeling van sera en vaccins voor dieren, 280 vissen voor de productie van geneesmiddelen, 620 voor de ontwikkeling van sera en vaccins voor dieren en 11 voor de ontwikkeling van medische hulpmiddelen of toepassingen voor dieren. In het onderzoek naar de schadelijkheid van stoffen die gebruikt worden in de industrie werden 6180 vissen gebruikt. Er werden 5.022 vissen gebruikt om de schadelijkheid van stoffen te bepalen als ze in het milieu komen.
In het onderwijs werden 608 vissen gebruikt.
Voor onderzoek naar geestesziekten of ziekten aan het zenuwstelsel bij de mens werden 57 vissen gebruikt, voor andere ziekten en lichamelijke kenmerken bij de mens 163. Om het gedrag van dieren te bestuderen werden 2824 vissen gebruikt. Voor het onderzoek naar ziekten bij dieren 302. En tot slot werden er 6.661 vissen gebruikt voor het oplossen van een andere wetenschappelijke vraag.
Varkens
Aantal: 10.198
Percentage van totaal: 1,7%
Doel van de proef:
Voor de ontwikkeling van sera en vaccins voor mensen werden 36 varkens gebruikt, voor de ontwikkeling van geneesmiddelen 407 en voor de ontwikkeling van medische hulpmiddelen of toepassingen voor mensen 119.
Voor de ontwikkeling van sera en vaccins voor dieren werden 3.592 varkens gebruikt, de ontwikkeling en productie van geneesmiddelen 72 en voor de ontwikkeling en productie van medische hulpmiddelen of toepassingen voor dieren 108.
In het onderzoek naar de schadelijkheid van stoffen in de landbouw werden 12 varkens gebruikt en naar de schadelijkheid van toevoegingen in voedsel voor mensen 139.
In het onderwijs werden 172 varkens gebruikt.
Voor het onderzoek naar kanker bij mensen werden 21 varkens gebruikt. Onderzoek naar hart-en vaatziekten bij mensen 277. Er werden daarnaast nog 72 varkens gebruikt voor het onderzoek naar andere ziekten bij mensen. Om het gedrag van dieren te bestuderen werden 303 varkens gebruikt. En voor het onderzoek naar ziekten bij dieren 1.660. Tot slot werden er nog 3.208 varkens gebruikt voor het oplossen van andere wetenschappelijke vragen.
Konijnen
Aantal: 9390
Percentage van totaal: 1,5%
Doel van de proef:
Er werden 5.476 konijnen gebruikt voor de ontwikkeling en productie van vaccins en sera voor mensen, 3.726 voor de ontwikkeling en productie van geneesmiddelen voor mensen, 210 voor de ontwikkeling en productie van medische hulpmiddelen of toepassingen voor mensen en 25 voor andere ijkingen.
Voor de ontwikkeling en productie van sera en vaccins voor dieren werden 2.424 konijnen gebruikt.
In het onderzoek naar de schadelijkheid van stoffen in de landbouw werden 885 konijnen gebruikt, naar de schadelijkheid van stoffen in de industrie 371, naar schadelijkheid van toevoegingen in voedsel voor mensen 6 en voor voedsel voor dieren 104.
Om ziekten bij de mens te kunnen herkennen en opsporen werden 4 konijnen gebruikt. Voor het onderzoek naar het herkennen en opsporen van ziekten bij planten 11.
In het onderwijs werden 145 konijnen gebruikt.
Voor het onderzoek naar kanker bij mensen werden 32 konijnen gebruikt. Onderzoek naar hart-en vaatziekten bij mensen 340. Voor onderzoek naar geestesziekten of ziekten aan het zenuwstelsel bij mensen werden 5 konijnen gebruikt. Er werden daarnaast nog 323 konijnen gebruikt voor het onderzoek naar andere ziekten bij mensen. En voor het onderzoek naar ziekten bij dieren 13. Tot slot werden er nog 219 konijnen gebruikt voor het oplossen van andere wetenschappelijke vragen.
Cavia’s
Aantal: 7.798
Percentage van totaal: 1,3%
Doel van de proef:
Er werden 1.208 cavia’s gebruikt voor de ontwikkeling en productie van vaccins en sera voor mensen, 1.672 voor de ontwikkeling en productie van geneesmiddelen voor mensen, 72 voor de ontwikkeling en productie van medische hulpmiddelen of toepassingen voor mensen en 140 voor andere ijkingen.
Er werden 3.776 cavia’s gebruikt bij de ontwikkeling en productie van sera en vaccins voor dieren.
Voor onderzoek naar de schadelijkheid van stoffen in de industrie 131. Voor de schadelijkheid van toevoegingen in voedsel voor mensen werden 66 cavia’s gebruikt en voor overige stoffen 3.
In het onderwijs werden 98 cavia’s gebruikt.
Onderzoek naar geestesziekten of ziekten werd met 24 cavia’s gedaan. Er werden daarnaast nog 250 cavia’s gebruikt voor het onderzoek naar andere ziekten en lichamelijke kenmerken bij mensen. Tot slot werden er nog 155 cavia’s gebruikt voor het oplossen van andere wetenschappelijke vragen.
Hamsters
Aantal: 5.358
Percentage van totaal: 1,3%
Doel van de proef:
Voor de ontwikkeling van vaccins en sera voor mensen werden 48 hamsters gebruikt, voor de ontwikkeling van geneesmiddelen voor mensen werden 15 hamsters gebruikt, voor de ontwikkeling van medische hulpmiddelen of toepassingen 5.
Voor de ontwikkeling en productie van sera en vaccins voor dieren werden 4.432 hamsters gebruikt.
Er werden 37 hamsters in het onderwijs gebruikt.
Bij onderzoek naar kanker bij mensen werden 125 hamsters gebruikt, bij onderzoek naar geestesziekten en ziekten aan het zenuwstelsel bij mensen 19 en voor andere ziekten bij de mens 572. Tot slot werden er nog 8 hamsters gebruikt voor het oplossen van een andere wetenschappelijke vraag.
Runderen Aantal: 4.985
Percentage van totaal: 0,8%
Doel van de proef:
Voor de ontwikkeling en productie van sera en vaccins voor mensen werden 35 runderen gebruikt, voor de ontwikkeling en productie van medische hulpmiddelen of toepassingen voor mensen 42 en voor de productie van medische hulpmiddelen en toepassingen 56. Bij de ontwikkeling en productie van sera en vaccins voor dieren werden 1104 runderen gebruikt, voor de ontwikkeling en productie van geneesmiddelen voor dieren 58.
Voor onderzoek naar de schadelijkheid van stoffen in de landbouw werden 111 koeien gebruikt en in de industrie 3.
In het onderwijs werden er 623 gebruikt.
Voor onderzoek naar hart-en vaatziekten bij mensen werden 25 runderen gebruikt. Om het gedrag van dieren te bestuderen werden 75 runderen gebruikt. Daarnaast werden er 453 runderen gebruikt bij onderzoek naar ziekten bij dieren. Tot slot werden er 75 runderen gebruikt voor proeven met betrekking tot het gedrag van dieren en 2.400 runderen gebruikt bij het oplossen van een andere wetenschappelijke vraag.
Amfibieën
Aantal: 3.368
Percentage van totaal: 0,6%
Doel van de proef:
In het onderwijs werden 80 amfibieën gebruikt.
Voor onderzoek naar kanker bij de mens werden 7 amfibieën gebruikt, voor andere ziekten bij de mens 50. Tot slot werden er 3.231 amfibieën gebruikt voor het oplossen van een andere wetenschappelijke vraag.
Schapen
Aantal: 3.355
Percentage van totaal: 0,5%
Doel van de proef:
Voor de ontwikkeling en productie van sera en vaccins voor mensen werden 2.956 schapen gebruikt. Voor de ontwikkeling en productie van medische toepassingen of hulpmiddelen voor mensen 48.
Voor de ontwikkeling en productie van sera en vaccins voor dieren werden 108 schapen gebruikt en voor andere ijkingen 5.
In het onderwijs werden 27 schapen gebruikt.
Voor onderzoek naar hart-en vaatziekten bij mensen werden 13 schapen gebruikt, voor andere ziekten bij mensen 2. In het onderzoek naar ziekten bij dieren werden 196 schapen gebruikt.
Paarden
Aantal: 2.754
Percentage van totaal: 0,4%
Doel van de proef:
Voor de ontwikkeling en productie van sera en vaccins voor mensen werden 31 paarden gebruikt. Voor de ontwikkeling en productie van sera en vaccins voor dieren 2.374. Ook werden er 20 paarden gebruikt voor de ontwikkeling van medische hulpmiddelen of toepassingen voor dieren.
In het onderwijs werden 85 paarden gebruikt.
En tot slot werden er ook 12 paarden gebruikt voor onderzoek van ziekten bij dieren en 32 werden er gebruikt voor het oplossen van een andere wetenschappelijke vraag.
Honden
Aantal: 2.119
Percentage van totaal: 0,3%
Doel van de proef:
Er werden 481 honden gebruikt voor de ontwikkeling van geneesmiddelen voor de mens. Voor de ontwikkeling van medische hulpmiddelen en toepassingen voor de mens werden 50 honden gebruikt.
Er werden 452 honden gebruikt bij de ontwikkeling en productie van sera en vaccins voor dieren 10 voor de ontwikkeling van medische hulpmiddelen en toepassingen voor dieren.
Voor het onderzoek naar de schadelijkheid van stoffen in de landbouw werden 108 honden gebruikt.
In het onderwijs werden 770 honden gebruikt.
Voor het onderzoek naar hart-en vaatziekten bij mensen 68, en in onderzoek naar andere ziekten bij mensen 42. Bij het onderzoek naar ziekten bij dieren werden 110 honden gebruikt en tot slot werden er nog 28 honden gebruikt voor het oplossen van een andere wetenschappelijke vraag.
Nieuwe en oude wereldapen
Aantal: 704
Percentage van totaal: 0,1%
Doel van de proef:
Voor de ontwikkeling van vaccins en sera voor mensen werden 177 apen gebruikt. Voor de ontwikkeling van geneesmiddelen voor mensen 251. Er werden 2 apen gebruikt bij de ontwikkeling van medische toepassingen of hulpmiddelen voor mensen. Voor het onderzoek naar geestesziekten of ziekten aan het zenuwstelsel 8, andere ziekten bij de mens 134 en 28 voor onderzoek van het gedrag van dieren. Voor het oplossen van een andere wetenschappelijke vraag werden 62 apen gebruikt.
Geiten
Aantal: 494
Percentage van totaal: 0,1%
Doel van de proef:
Voor de ontwikkeling van sera en vaccins voor mensen werden 14 geiten gebruikt. Voor medische toepassingen of hulpmiddelen voor mensen werden 29 geiten gebruikt. Bij het ontwikkelen van sera en vaccins voor dieren werden 43 geiten gebruikt.
Er werden 230 geiten gebruikt in het onderwijs.
Voor onderzoek naar hart-en vaatziekten bij mensen werden 89 geiten gebruikt, voor onderzoek naar andere ziekten en lichamelijke kenmerken bij mensen 99. In het onderzoek naar ziekten bij dieren werden 2 geiten gebruikt. Voor het oplossen van een andere wetenschappelijke vraag werden tot slot nog 31 geiten gebruikt.
Katten
Aantal: 406
Percentage van totaal: 0,1%
Doel van de proef:
Er werden 24 katten gebruikt voor de ontwikkeling van geneesmiddelen voor mensen. Voor de ontwikkeling en productie van vaccins en sera voor dieren werden 70 katten gebruikt en 36 voor de ontwikkeling en productie van medicijnen. Voor de ontwikkeling van voedseltoevoegingen voor dierlijke consumptie werden 54 katten gebruikt.
In het onderwijs werden er 120 katten gebruikt.
Voor het onderzoek naar geestesziekten en ziekten van het zenuwstelsel bij mensen werd 1 kat gebruikt en voor het onderzoek naar ziekten bij dieren werden 87. Tot slot werden er nog 14 katten gebruikt voor het oplossen van een andere wetenschappelijke vraag.
Fretten
Aantal: 256
Percentage van totaal: <0,1%
Doel van de proef:
Er werden 92 fretten gebruikt voor de ontwikkeling van sera en vaccins voor de mens. In het onderwijs werden 12 fretten gebruikt. En voor het bestuderen van ziekten bij de mens 60, voor het bestuderen van gedrag van dieren 21 en tot slot voor ziekten bij dieren werden 55 fretten gebruikt.
Kwartels Aantal: 152
Percentage van totaal: <0,1%
Doel van de proef:
Er werden 152 kwartels gebruikt in het onderzoek naar de schadelijkheid van stoffen in de landbouw.
Reptielen
Aantal: 7
Percentage van totaal: <0,1%
Doel van de proef:
In het onderwijs werd 1 reptiel gebruikt en 1 voor onderzoek aan ziekten bij dieren.
Daarnaast werden er 5 reptielen gebruikt voor het oplossen van een andere wetenschappelijke vraag.
Waar komen proefdieren vandaan?
Als je als onderzoeker een dierproef wilt doen, kun je hiervoor niet zomaar een dier van de straat plukken, dit is namelijk sinds 1977 wettelijk verboden. Je zult je proefdieren dus moeten kopen bij speciale proefdierfokbedrijven of zelf moeten fokken op het onderzoeksinstituut waar je werkt. Dat is wetenschappelijk gezien ook veel beter. Voor betrouwbare resultaten is het van belang dat de proefdieren zoveel mogelijk op elkaar lijken. Willekeurig bij elkaar geraapte huisdieren lijken helemaal niet op elkaar, zij hebben allemaal een ander leven gehad voor ze in een dierproef gebruikt werden. Speciaal gefokte dieren lijken heel erg op elkaar, op die manier weet je dat de resultaten uit de dierproef echt komen door de behandeling en niet doordat de dieren allemaal een beetje anders zijn.
Na de proef
De meeste proefdieren worden aan het einde van een dierproef gedood. Niet per se omdat ze door de proef zelf dood gaan, maar vaak omdat de onderzoeker wil zien welk effect de proef op hun organen heeft gehad. Dat kan alleen als je ze doodmaakt. Soms kan een proefdier na een dierproef nog in een andere proef gebruikt worden, maar meestal is dit niet het geval omdat je bij de tweede proef nooit zeker weet of het resultaat dat je vindt door de eerste of de tweede proef komt. Als dieren niet opnieuw gebruikt kunnen worden, worden ze in de meeste gevallen gedood.
Voor het doden van proefdieren na een experiment worden verschillende methoden toegepast. Muizen en ratten worden vaak eerst verdoofd en daarna in een bak met kooldioxide geplaatst, dit gas verdringt zuurstof en de dieren stikken dus. Soms worden de dieren verdoofd en via de halsslagader verbloed of onthoofd. Grotere dieren worden vaak met een overdosis narcose middel gedood. Nadat de dieren gedood en onderzocht zijn worden ze gecremeerd of naar een destructor of afvalverbrandingsbedrijf afgevoerd.
Wat is ongerief
Ongerief is een ander woord voor stress, pijn en/of lijden. Een proefdier ervaart ongerief als het zichtbaar niet blij is met de situatie waarin het zich bevindt, ziek is of pijn lijdt. Ongerief kan bijvoorbeeld komen door de behandeling tijdens de proef (bijvoorbeeld als een dier ziek gemaakt wordt), door de opsluiting onder onnatuurlijke omstandigheden of door het vaak vastpakken door mensen. Eigenlijk heeft elk proefdier dus wel last van ongerief. In welke mate ze daar last van hebben wordt jaarlijks bijgehouden. Het afgelopen jaar (2005) ondervonden proefdieren de volgende mate van ongerief:
Huisvesting van proefdieren
Voor de huisvesting van proefdieren bestaan Europese richtlijnen. Deze richtlijnen verschillen per diersoort. Muizen en ratten worden bijvoorbeeld vaak in kunststofkooien met een metalen roosterdak ondergebracht. Deze kooien worden in opstellingen in speciale kamers geplaatst. De kunststofkooien hebben afmetingen van 45x32x18 cm. Afhankelijk van de grootte van de dieren worden daarin ongeveer 10 muizen of 2 tot 3 ratten ondergebracht. Voor honden moet de minimum-kooimaat volgens de Europese richtlijn 2,8 m2 per dier zijn. Waar mogelijk worden proefdieren met soortgenoten gehuisvest.
|
